Pashto Parstoday دا پاڼه نوره دوام نلری دا په بدله شوه
چهارشنبه, 09 مارس 2016 13:49

په تیرلمریز کال کې داسلامی ایران او افریقا تعاملات

په تیرلمریز کال کې داسلامی ایران او افریقا تعاملات
دتهران دپښتو خپرونې خوږومینه والو ښه اونیکمرغه ژوند درته غواړو دوستانو په تیر لمریز کال کې له ایران سره د افریقائی هیوادونو دځینوتعاملاتو دزیاتیدو په باب درسره غږیږو نو هیله ده ترپایه راسره مله ووسئ

دوستانو په تیر لمریز کال کې دافریقائی حوزې له هیوادونو سره په بیلابیلو اقتصادی ،سیاسی ، کلتوری اوسپورټی زمینو کې دایران داړیکو د پراختیا شاهدان وو . ایران ته د ګانا هیواد دولسمشر په څیر دځینو لوړپوړو افریقائی چارواکو سفرونه ،په ختیځی افریقا کې دایرانیانو د تجارتی شورا جوړیدا،داړیکو دپراختیا لپاره ځینو افریقائی هیوادونو ته د ایران د دخارجه و زارت دچارواکو سفرونه په دغو مهمو اقداماتو کې شامل دی .

دنړۍ د دوهم ستر بر اعظم په توګه دافریقا لویه وچه ، دمځکنۍ پراختیا له نظره څه دپاسه پنځوس هیواد ونه او کابو یو میلیارډ نفوسو سره ، تل د ایران داسلامی جمهوریت په بهرنی سیاست کې له ځانګړی ځایه برخمنه ده .

دم ګړۍ هم،اسلامی ایران له ډیرو افریقائی هیوادونو سره ډیپلوماټیکې اړیکې لری اوپه سیاسی ،اقتصادی ، کلتوری زمینو او هم ددغو هیوادونو له پلازمینو سره دتهران ښې ملګرتیاوې او اړیکې هماغه راز په پراختیا دی.

د ایران د خارجه وز یر د عربی او افریقائی چارو مرستیال څه وخت مخکې ویلی دی ، له افریقائی لوئې وچې سره د اړیکو دسوئې لوړتیا داسلامی ایران دبهرنی سیاست یو خورا مهم لومړیتوب دی . په دې باب تیر کال د ایران اسلامی جمهوریت ته د ګانا هیواد د ولسمشر جانی ډرامانی ماها په سفر کې بیلابیل تړونونه لاسلیک شول .

دګانا ولسمشر په دغه سفر کې داسلامی ایران له ولسمشر حسن روحانی سره په کتنې کې ټینګار کړی ایران تل له توکمپالنې سره په مبارزې کې د افر یقا دمظلوم ملت ملاتړی دی .

په دغې کتنې کې داسلامی ایران ولسمشر د دې خبرې په کولو سره چې د دوو اړخیزو ملګرتیاؤ د پراختیا لپاره ډیرې زمینې شته دی ، ویلی ، د ایران او ګانا د لوړپوړو پلاؤ خبرې اترې د اقتصادی ، کلتوری ،علمی او ټولنیزو خدماتو د موضوعګانو په باب وې .

له افراط پالنې ترهه ګرۍ او هغو مشکلاتو سره د مبارزې دسیمه ایزو او نړیوالو ملګرتیاؤ په زمینې کې چې افریقا او شمالی افریقا ورسره لاس او ګریوان ده چې نن سبا ئې په سر کې لیبیا هیواد دی ، له بده مرغه تالی څټی او پیّلی ترهه ګرې ډلګۍ پکې فعالیتونه اوبوږنونکی جنایتونه کوی . همداراز هغه مشکلات او ستونزې چې دیمن ،سورئې په څیر هیوادونه هم ورسره مخامخ دی ، د ایران او ګانا پشمول د افریقائی هیوادونو د لوړپوړو چارواکو ترمینځ دخبرواترو مهم چورلیزونه وو .

د ایران او ګانا د تجارتی او اقتصادی ملګرتیاؤ په ګډې غونډې کې هم د صنعتی ، معدنی ،تجارتی اوکرهڼیزو چارو په زمینو کې بحث او خبرې اترې شوی دی .

دایران د صنعتی چارو وزیر په دغې غونډې کې ویلی ، د تیلو په صنعت کې سل کلنې مخینې ته په پام سره د تیلو،ګیسو او پیټروکیمیکلز صنائعو سره د اړونده تجهیزاتو د جوړونې ،پلانونې په برخو کې فعالیتونه،د افریقا په بازار کې دشتون او د ګانا لپاره ښه ملګرتیا کیدلی شی .له اسلامی انقلابه وروسته دا ایران ته دګانا دولسمشر لومړنی سفر ؤ . په تیر لمریز کال کې له جنوبی افریقا سره هم د ایران اړیکې ډیرې پراخې شوی دی .

ایران ته د دغه هیواد د ولسمشر له سفره مخکې ،د جنوبی افریقا مرستیال ولسمشر د یوسل شپیتو تاجرانو ، دصنعتونو او پانګو د خاوندانو جوړ لوړپوړی پلاوی سره یو ځای تهران ته په سفر سره ،له تهران سره داقتصادی ملګرتیاؤ دپراختیا لارې چارې وسپړلې

جنوبی افریقا د تیلو د یوه چاڼځای دجوړولو په حال کې ده چې ټاکل شوې ده ، نړیوالو شرکتونو سره داړوندوالی دکمیدا او د پیټرولو له وړاندې کولو سره دمرستې لپاره د ایران اومه تیل چاڼ کړی .

ایران له بندیزونو مخکې د جنوبی افریقا دتیلو خورا ستر تامینونکی هیواد ؤ چې د افریقا د لوئې وچې خورا ستر اقتصادی صنعت لرونکی او په ورځې کې دکابو درې لکه اتیا زره بیرله تیلو په وارداتو سره د اومو تیلو دوهم ستر مصرفونکی هیواد دی .دتیلو د وارداتو له سره بیا پیلول، په دغې کتنې کې دچارواکو دخبرواترو یو بل مهم چورلیز ؤ

دایران د اسلامی جمهوریت ولسمشر په تهران کې د جنوبی افر یقا له مرستیال ولسمشر سره په کتنې کې په ایران او جنوبی افریقا کې موجودو پراخو ظرفّیتونو اوتوانمنیو ته په اشارې سره ،د دواړو هیوادونو ترمینځ د هراړخیزو ملګرتیاؤ او اړیکو دپراختیا په لاره کې له دغو توانمنیو د استفادې په ضرورت ټینګار وکړ .

ډاکټر حسن روحانی له افریقائی هیوادونو سره دملګرتیا پراختیا، د اسلامی ایران د بهرنی سیاست یو اصل وباله او دنړیوالې بلا په توګه له ترهه ګرۍ سره دمبارزې په زمینې کې دتهران او پریټوریا دملګرتیا ضرورت ته په اشارې سره ئې روښانه کړه ، اسلامی ایران دنړۍ په سویه له تاؤتریخوالی اوافراط پالنې سره په مبارزې کې جدی دی او باوری دی ټول باید په دغې لارې کې مشارکت او هڅه وکړی .

د جنوبی افریقا د ولسمشر لومړی مرستیال هم په دغې کتنې کې وویل،د جنوبی افر یقا ملت به هیڅکله له توکمپالنې سره د مبارزې په پړاؤ کې ایران مرستې ، دریځونه اوملاتړونه هیر نه کړی .

په تیر لمریز کال کې د ایران داسلامی جمهوریت خارجه وزیر محمد جواد ظریف په یوه سیمه ایز سفر کې شمالی افریقا ته لاړ . تیونس ته د محمد جواد ظریف سفر،له بیلابیلو هیوادونو سره د ایران د اقتصادی او سیاسی تعاملاتو د پراختیا لپاره وشو .

د ایران خارجه وزیر په دغه سفر کې د تیونس د لومړی وزیر حبیب الصید پشمول د دغه هیواد له نورو لوړپوړوچارواکو سره کتنه او خبرې اترې وکړې . په دغې کتنې کې دایران خار جه وزیر روښانه کړې ،دترهه ګرۍ هغې خطرناکې ودې ته په پام سره چې دسیمې د ټولو هیوادونو لپاره یو ګواښ دی، دواړه هیوادونه له ترهه ګرۍ سره دمبارزې په زمینې کې خپلې ملګرتیاوې پراخولی شی .

جواد ظریف دتیونس له لوړپوړو چارواکو سره له لیدووروسته دخپل سفر په دوام کې دالجزایر له چارواکو سره دلیدوکاتو لپاره په شمالی افریقا کې الجزایر ته لاړ.الجزایر له سوډانه وروسته د افریقا دوهم خورا سترهیواد دی.

هغه الجزایرته په دغه سفر کې ددغه هیواد له ولسمشر عبدالعزیز بوتفلیقه،

لومړی وزیر عبدالمالک سلال او خارجه وزیر رمطان لعمامره سره کتنه او د سیمې دمشکلاتو او نور و ستونزو په باب خبرې اترې وکړی .

په تیر لمریز کال کې ایرانیو چارواکو همداراز د افریقائی اتحادئې د هیوادونو په سرمشریزې کې هم ګډون وکړ.دافریقائی اتحادئې دغړو هیوادونو شپږ ویشتمه سرمشریزه د غړو هیوادونو د ولسمشرانو او د هیوادونو د لوړپوړو چارواکو په شتون سره د ایتوپیا په پلازمینې آدیس آبابا کې د دغې موسسې په مرکز کې ترسره شوه .

د افریقائی اتحادئې مشر جاکوب زوما،د زیمبابوې ولسمشر رابرټ موګابه او د ملګروملتو سرمنشی بان کی مون ددغې غونډې دپرانیستونکو دستورو ویناوال وو .

د ایران اسلامی جمهوریت هم په دغې غونډې کې دیوه ناظر په توګه شتون درلود.

په تیر لمریز کال کې د کینیا ، اوګانډا ،نیجر ، زیمبابوه او ددغې حوزې د څو نورو هیوادونو پشمول له څو افریقائی هیوادونوسره هم دایران د پانګونې او د تجارتی اړیکو د پراختیا لپاره خبرې اترې وشوې . د تجارت د پراختیا د موسسې دمشر په وینا، ایران په افریقا کې د پنځه میلیارډ ډالرو تر ارزښت پورې پانګونې ته چمتووالی لری .

د تاجرانو د تلو راتلو لپاره په لنډ وخت کې دمستقیمو الوتونو اوکشتیو د چلونې دکرښو ،په افریقائی هیوادونو کې دکریډیټی لاینونو دپرانیستلو امکان،او دغه راز د تاجرانو ا و سوداګرانو دملاتړ دامکان برابرول له افریقا سره دتجارتی اړیکو د پراختیا عوامل دی .

د ایرا ن داسلامی جمهوریت د ولسمشر لومړی مرستیال اسحاق جهانګیری تیر لمریز کال په دوه ورځنی سفر کې ، دالجزایر له لوړپوړو چارواکو سره د لیدوکاتو او د ایران او الجزایر داقتصادی ملګرتیاؤ په دوهم ګډ کمیشن کې د ګډون لپاره د دغه هیواد پلازمینې الجزیره ته لاړ .

الجزایر له استعمار سره د مبارزې د یوې ځلانده مخینې په لرنې سره یو اسلامی هیواد دی .الجزایر د تیلو یوتولیدونکی او د اوپیک موسسې غړی هیواد دی . په دې باب اسحاق جهانګیری دالجزایر له لومړی وزیر عبدالمالک سلال سره په خبرو اترو کې دې ته په اشارې سره چې دتجارتی او اقتصادی ملګرتیاؤ د پراختیا لپاره په دواړوهیوادونو کې ډیر ظرفیّتونه شته دی ، له ایران سره داړیکو اوملګرتیاؤ دپراختیا لپاره ئې دلودییځی او اورپائی هیوادونو د لیوالتیا خبره وکړه او وې ویل ،ایران د نړۍ له ټولو هیوادونو سره د اړیکو د پراختیا هرکلی کوی ،خو دلچسپی لری خپلې ملګرتیاوې د الجزایر په څیر له دوستو هیوادونو سره لازیاتې پراخې کړی .

د الجزایرلومړی وزیر عبدالمالک سلال هم په دغې کتنې کې وویل ، هڅه به وکړو څوله افریقائی هیوادونو سره سټراټژیکو اړیکو ته په پام سره له دغو ټولو هیوادونو سره دایران دملګرتیاؤ دزیاتولو لپاره زمینه برابره کړو .

د دغه هیواد ولسمشر عبدالعزیز بوتفلیقه هم له اسحاق جهانګیری سره په کتنې کې دتیلو د بیّو د کمیدا په شمول د بیلابیلو موضوعګانو لپاره د دواړو هیوادونو د سلامشورو د زیاتولو په ضرورت ټینګار وکړ او وې ویل، باید د ایران په څیر له ورور او دوستو هیوادونو په مرستو سره د دغې ستونزې لپاره حل لاره پیدا کړو .

هغه په دې خبرې په ټینګار سره چې دمسلمانانو ترمینځ دوحدت او یووالی لپاره دسلامشورو زیاتیدا د دښمنانو له دسیسو سره له مقابلې سره مرسته کولی شی ، داسلامی هیوادونو ترمینځ ئې دلازیات یوزړتوب او وحدت او د دښمنانو له دسیسو سره دمقابلې لپاره د هڅې پر ضرورت ټینګار وکړ .

تهران ته د نیجریه دخارجه وزیر جفری اونیاما سفر هم دایران او افریقائی هیوادونو داړیکو دپراختیا په چوکاټ کې یوه بله مهمه پیښه وه . په دغه سفر کې د دوو اړخیز و اړیکو اوسیمه ایزو ملګرتیاؤ او مناسباتو د پراختیا پر لارو چارو بجث او دنظر تبادلې وشوې .

محمد جواد ظریف له خپل نیجریه ائ همڅنګ سره په کتنې کې ماډرن ټیکنالوجیو ، علومو اواقتصادی چارو په زمینو کې د خپل مینځیو مناسباتو د پراختیا لپاره د دواړو هیوادونو باالفعل ظرفیّتونو ته په اشارې سره وویل ، ایران او نیجریه د دوو اړخیزو اوسیمه ایزو ملګرتیاؤ په چوکاټ کې خپل اقتصادی ،علمی او ټیکنالوجیکی ظرفیّتونه ورځ تربلې لوړولی شی .

تهران او ابوجا دخصوصی شرکتونو په جوړولو، دنوو ټیکنالوجیو د مبادلو په ارتیاط کې د اساسی پوهو او اقتصادی ملګرتیاؤ په زمینو کې ښه فرصتونه لری چې د ډی اته ډلې پشمول د سیمه ایزې اواسلامی نړۍ د ملګرتیاپه چوکاټ کې د دوامدارو سلامشورو له لارې د بریښنائی ، او نوو انرژیو زمینې ژورولی شی .

د نیجریه خارجه وزیر هم د دغه سفر په پای کې اسلامی ایران یو لوی او د ډول ډول ظرفیّتونو لرونکی هیواد وباله او په ټولو سویو ئې د د واړو هیوادونو ترمینځ د ملګرتیاؤ د ژورتیا غوښتنه وکړه .

د نیجریه ولسمشر بوهاری هم تیر کال دګیسو دصادرونکو هیوادونو د ټولنې ( جی ای سی ایف ) په دریمې سرمشریزې کې دګډون لپاره تهران ته راغی . هغه په دغه سفر کې داسلامی انقلاب له معظم لارښود سره کتنه او خبرې اترې وکړې . داسلامی انقلاب ستر لارښود په دغې کتنې کې داسلام او مسلمانانو د هویّت په دفاع کې د اسلامی هیوادونو دملګرتیا پراختیا یو اساسی ضرورت وباله .

حضرت آیت ا... العظمی سید علی خامنه ای د نیجریه له ولسمشر محمد بوهاری سره په دغې کتنې کې ټینګار وکړ له ترهه ګرو بهیرونو سره د مبارزې مدعی نړیوال ائیتلاف هیڅکله د اعتماد وړ نه دی ،ځکه همدغه ورانکار عوامل په تیره بیا امریکا د داعش په څیر دترهه ګرو ډلو څخه په ملاتړ کې ترپردې شا ولاړ دی .

د اسلامی انقلاب معظم لارښود ،د داعش او بوکو حرام په شان له ترهه ګرو بهیرونو سره په مبارزې کې د امریکا ا ولودیځ ملګرتیا اومرستو ته هیله لرل ، ناسم وبلل او وې فرمائیل ؛ د دقیقو اطلاعاتو په اساس په عراق کې امریکایان او د سیمې ځینی مرتجع هیوادونه په مستقیم ډول له داعش سره مرستې کوی او یو ورانکار رول لوبوی .دوی داسلامی هیوادونو د ارتباطاتو زیاتیدا له نورو هیوادونو سره د ارتباطاتو دمحدودولو په معنا ونه بلله او زیاته ئې کړه ، اسلامی ایران له امریکا اوصهونیسټ رژیم پرته له ټولو هیوادونو سره پراخې اړیکې لری ،خو باؤری دی اسلامی هیوادونه باید لازیات له یوه بل سره نزدې شی .

په ټول کې ویل کیدلی شی په تیر لمریز کال کې دایران اوافریقائی هیوادونو اړیکې له لاپراختیا برخمنې وې .دغه تګ راتګ داړیکو دپراختیا لپاره یولړ نوی زمینې برابرې کړی دی . تمه کیږی دبندیزونو له لغوه کیدا په وروسته نوی پړاؤ کې د افریقائی هیوادونو له پرمختګ او آبادونې سره د مرستو لپاره دبیخ بینائی تاسیساتو دپراختیا په زمینو کې دایران له تجروبو او اقتصادی ظرفیّتونو څخه داستفادې لپاره لوړګامونه پورته شی . په بیلابیلو سیاسی او اقتصادی اړخونو کې د ایران اوافریقائی هیوادونو د اړیکو پراختیا د دغې سیمې له هیوادونو سره دلازیات تعامل لپاره ګامونه کیدلی شی .

( سیماب )

***************************************************************

Add comment


Security code
Refresh